---

Umad kasta oo dunida ku nooli waxay u baahantahay inay yeelato xoog ka caabiya cadow kasta oo dibadda iyo gudaha kaga yimaada si ay u helaan nabad iyo nolol waarta oo caalamka ay kula jaanqaadaan.

Soomaaliya tan iyo maalintii ay dhacday xoogii militari ee maamuli jiray dalka muddo ka badan 20-sano, lahaana awood milatari oo heybad iyo quwad ku lahaa dhamaan qaardda Afrika ma is weydiisay aaway xaguu ka baxay?, jabhadihii ku dhisnaa qabiilka ee riday awooddaasi aaway xagay ka baxeen?, qabqablayaashii ka dambeeyay rididtaankii xukuumaddii hore aaway xagay ku dambeysay, kuwaan maanta hortaagan Ummadda “xagay ku dambeyn doonaan”?.

Si hadaba aan taas u ogaano waxaa muhiim ah inaan isweydiino xoog aan xikmad laheyn intee Ummadi heyansan karaa?, maxuuse u baahanyahay xoog kasta si uu u jiro inuu helo?, maxaase ka dhaxeeya xoogagaasi soo maray Soomaaliya iyo kuwa hadda wadadii xoogagii kii horeeyay haya?, maxayse ku kala badalanyihiin?, waa su’aalo u baahan isweydiin iyo turxaan bixin, si aan u helno badbaada joogta ah ugana badbaadno balaayada maalin walba shaati soo xirata, shar ayaan wadnaa” dadkiina shar iyo sharaf dhac ku khatima iyo ilaahow nadhaafi kuwaan shartoodda.

Xoogagaas soo maray Soomaaliya waxaa ka dhaxeeya:- In dhamaantood ay ku yimaadeen xoog ay rabaan inay ku xaqiijiyaan damac khaas ah iyo dana hoose oo aan marnaba ka tarjumeyn dan Soomaali iyo dowlad loo simanyahay, inay kaa shadaan sokeeye iyo shisheeye intaba si ay u xaqiijiyaan inay shacabka xaaraan ku heystaan xoolahoodana boobaan, xaqbadnna ka jaraan, cid kasta oo tiraah maya, joojiya waxaan sax ma ahane, inay kala qeybiyaan shacabka Soomaaliyeed iyagoo umuujinaya inay masalaxadooda ka shaqeynayaan, magacoodana ku qaraabtaan gudaha dalka iyo dibaddaba.

Inay qaataan qandaraas kasta oo dibadda ka yimaadda, sida shalay waa shuuciyad {Communism} barina waa dimuquraadiyad {Democratic}, haddana waa diin aan fahmeyn {Un understandable religion} anaga iyo Al-qaacidda bas ah, Soomlidana weli ma fahmin diintaas, inaan lagu soo dooran diin ahaan, dad ahaan iyo dal ahaan intaba, cid dooratay ma jirto waa Jinni boqor is dooratay, jahanama ku shubay dadkii, dalkii iyo diintii intaba meelna uga dhacay dunidana ka reebay qarnigan 21-ka maraya, maanta mugdiga geliyey masiirkii Ummadda iyo magacii Soomaaliya dunida ku lahaan jirtay, qabrina ku riday qaranimadii dalka lahaa, inuusan jirin qaanuun loo simanyahay oo lagu maamulo dalka iyo dadka Soomaaliyeed oo ay ku maamulaan hadba sidii ay naftooda jeceshahay iyo maskaxdooda khaaska ah.

Inay yartahay maslaxad guud oo ay ka shaqeeyeen marka laga reebo wax yar oo iyadana masiibada ay ka tageen duufaantii ka dhalatay ku sii burburay dhaxalna aan u reebin jiilka mustaqbla, in hantidii ka dhaxeyasay Ummadda Soomaaliyeed lagu maamulay musuq-maasuq aan loo meeldayin oo ah eex, laaluush iyo meel aan dhuuqo madaxa ii geli anaa maalaye iyo isbaaro lagu baneysatay hantida iyo dhiiga shacabka oo maalinba shaati loo xiro mid jabhad, mid qabiil iyo mid diin intaba, wax ugu soo laabta bulshadana aysan jirin waxa laga qaadaa, waxyaabahaas way ku kala badalnaayihiin mid huwan shaati qaran dunida ictiraaf ka heysta iyo mid jabhad qabiil ku dhisan qaran ku doonayo iyo mid diinta Ilaahay magaceeda wax kudoonaya.

Xagay ku dambeyn xoog aan xikmadi ku dhisneyn, maxuuse yahay xoogga aan xikamad ku dhisnayn?:- Hadaba xoog kasta oo aan ku imaan rabitaanka iyo doorashada shacabka Soomaaliyeed ma sii jiraayo magacii uu dono hala baxee shaatigii uu doonana ha soo xirtee, sababtana wax xaaraan ayuu ku dhisan yahay, wax xaaraan ku dhisanna wuxuu khilaafsnyahay maamulkii Ilaah dunidan ugu talagalay, wax kasta oo khilaafsan maamulkii Alle dunidan uu ugu tala galayna xabaal baa u dambeyn.

Xoog kasta oo aan ku dhisneyn Diin {Religion}, dhaqan {Cuture} iyo qawaaniin ay dadka heshiis ku yihiin loona simanyahay kan u sareeya iyo kan u hooseeya iyadoo loo fiirineyn:- qabiil, gobol, midab iyo wax kasta oo ka jira dhulka ee aan samadda xiriir la laheyn waa la hubaa xabaal baa u dambeyn doonta aaqirkii.

Xoog kasta oo aan cadaalad ku maamulin dadka ee dulmi la yimaada ma cimri dheeraanayo, waayo dulmigaas ayaa daaqadda ka saaraya kuwa geystana iyagoo duleysan ayey imaanayaan maalinta qiyaamaha, qabriga ayuuna ka bilaabanaa ciqaabta ay ka galeen Ummaddooda, sidoo kale xoog kasta oo ku tiirasan qori caaraddiisa dadkana ka dhigay waxay xaqbadda {Dhuunta} ka jaraan, waxay xabsi dhigaan iyo waxay afka qabtaan oo loo diido xoriyadda inay cabbiran aragtidooda ma cimri dheeraado, xoog kasta oo xiwaar {Wada-hadal} iyo geed hoostiis aan xaajada lagu gorfeyn cuqaasha, culimada iyo aqoonyahanka Soomaaliyeed ee daacadda ah aan soo marin xabaal baa u dambeysa aaqirkii.

Si marka Ummadda Soomaaliyeed maalinba koox xaaraan ku dhisan taladeeda iyo masiirkeeda u qafaalanin waxaa muhiim ah inaan fiirino cabir sax ah oo ku dhisan kuwaan maxay ku yimaadeen meesha, maxayse rumeysanyihiin?, inagoo aanan fiirin qabiil ahaan iyo gobal ahaan midna, waxa aan ku kala badbaadi karno dunidana aan wax kula qebsan karno waa inaan diyaarino qiyaamkii iyo qawaaniintii na kala hagi laheyd oo ah diinta Islaamka iyo qawaaniin aan ka hor imaaneyn diinta Islaamka, in maamul kasta ee ku yimaadda doorasho xalaal ah oo ku dhisan xikmad ay heshiis ku tahay Ummadda lana diyaariyey doorashada ka hor, kuwaas oo xadidaya waxa laga rabo qofka maamulaya dalka iyo sistemka ama nidaamka iyo qaabka uu ku maamulayo dalka, in la xadidaa waqtiga uu xilka haynayo maamul kasta oo la soo doorto muddo xadidan, ka dibna ka tagaa talada dalka si uusan u noqon qasriga carabta ay ku fadhiistaan qabriga oo keliyana looga daego.

Guntii iyo gebagebadii dowladnimada waa dad iyo dal leh qaanuun iyo hogaan ay soo doorteen shacabka, marka qaran kasta oo aan hogaankiisa iyo sharciyada uu ku dhisanyahay aysan ka imaan Ummadda Soomaaliyeed iyo diinteeda waa xoog xabaal u dambeyn doona.

Waxaa qoray:- Axmed Ibrahim Sh. C/laahi Email:- ahmedqalinle@hotmail.com

kala soo xiriir
webmaster@falaar.com