---

REER MUQDISHO MA GARAADSADEEN MISE?!!

Muqdisho waxay soo martay halaag burbur iyo baaba' hadba waxaa shacabka reer Muqdisho lagu gumaadaa barnaamijyo hadafkoodu yahay ha dhiman hana noolaan, haddii aan ka soo bilaabo sanadkii 1991-dii waxaa shacbaka la geliyey laguna gumaday barnaamij SIM card qabiilka saldhiggiisuna ahaa yaa reer hebel ah oo qabyaaladdea lagu awrkacsanayey, iyadoo loo adeegayo cadow shisheeye, waxaana marna la iloobi karin jabhadihii qabyaaladda lagu aasaasay siyaasadoodana aheyd burburin qaran.

Reer Muqdisho waxy isku diideen inay isku tanaa-sulaan, balse xaalku wuxuu isku bedelay burbur iyo barakicin huwan ha noolaan hana dhiman, dowladnimada ayaa leysku heystay oo nin walba lahaa aniga ayaa dalka xilkiisa mudan iyo aniga ayaa mudan, sanadkii 2004-tii ayey noqotay mid ninkii xilka dowladnimada {State} loo dhiibay inuu dhaawaco qaranimadii {Nation} dalka Soomaaliya ka dib markii uu dalka Soomaaliya uu ku soo hogaamiyey cadowgii soo jireenka ahaa ee Itoobiya, walow uu qirtay dhawaan haddana weli kama uusan qoomameyn gumaadkii iyo burburkii uu caasimadda Soomaaliya ee Muqdihso uu u geystay iyo xasuuqii ay ciidamada Itoobiya ka geysteen dalka Soomaaliya iyaga oo aargoosi doon ah.

Waxaa maskaxdiisa la geliyey barnaamidka SIM card-ka Itoobiye jecel ah, weli waxaa xilka ugu sareeya dowladnimada haya kuwii SIM card-ka Itoobiya aaminsanaa, ahaana la taliyaha gaarka ah ee C/laahi Yuusuf, halka maanta C/laahi Yuusuf uu yahay la taliyaha Ra’isul wasaare C/weli Gaas.

Alow sahal amuuraha,waxaa taasi ka sii daray markii Xarakada Al-shabaab oo runtii ahaa koox la geliyay SIM card-ka Juhaadka, haddii aad dib u fiiriso dhulka ay xukumeen maanta lama dhihi karo waxaa dhulkaas ku noolaa aadane, balse waxa ay baabiyeen Infrastruktura caasimadda sida wadooyinka iyo guryaha oo ay ka qodeen hogag aanan aadahana mari karin, taas oo lagu macneeyo ha dhiman hana noolaan.

Waxaa socdo burbur cusub oo ay wadaan koox aad u yar oo qurbaha aad ugu raagay damacooduna yahay yeyna dhiman oo yeyna noolaan midnimada Soomaaliya, sabbabtoo ah kooxdaas ayaa xilligaan maskaxdooda la geliyey barnaamij cusub oo la magac baxay dowlad goboleed Stateland SIM card taasi oo uusan hamigeedii weli dhamaan kooxwalbana waxay qirtay in caasimadda Soomaaliya ee Muqdisho aysan asal u laheyn, balse ay dib ugu noqdaan goboladii lagu abtirsan jiray goboladii awoowiyo sinji waa ma guuraan.

Su’aasha quman in la weeydiiyo kuwa dowlad goboleedyada sheeganaya waxay tahay maxay Muqdisho u burburiyeen haddii uuba hadafkooda ahaa in dib loogu noqdo goboladii laga yimid?, dib u fiiri Puntland-State, Galmudug-state, Hiraan-state, Ceelbuur-State, Mareeg-State xubin iyo Xeeb iyo wixii la mid ah.

Sow ma aha cadowtinimo iyo ha noolaan hana dhiman, weli arrinku sidaas ayuu taaganyahay Muqdisho oo ah hooyadii Soomaaliya maanta waxay la ciirciiraysaa in cidwalba ay dib ugu soo noqoto dibna loo unko nolashii iyo nabaddii ay laheyd Xamar beri hore, waxaase weli jira kooxo diidan oo aanan marna ogoleyn in Xamar uu noqdo hooyadii caasimaddii dalka Soomaaliya, waxaan ku talin lahaa cidda ka damqeysa Xamar waxaa quman inay la yimaadaan siyaasad saldhigeedu yahay midnimo, wadanoolaasho iyo is cafis, waxaanan marna laga aamusi karin kuwa dibandaabyada iyo siyaasadda guracan la damacsan Xamar in laga hortago la baadigoobo midnimo wadajir iyo wadanoolaansho oo xaqiiqdii ah mid soo celineysa awoodda, sharafka iyo cisigii Xamar ay laheyd.

Dowladda KMG waxaa ceeb ku ah in raashinka dekedda buuxaa ay maareyn weydo, iyadoo ay dadkii dhimanayaan maalin walba, waxaan halkan aad ugu mahadcelinayaa jaaliyadaha Soomaaliyeed uu ku dhaqan qurbaha oo u gurmaday shacabka Soomaaliyeed ee xilligaan qarka u saaran baaba´a iyo dhimasho.

Weli dowladda KMG waxay awoodi la dahay inay gaarsiiso shacabka dagaalada iyo abaaraha la dageen wixii caalamka ugu soo dhiibay, xaqiiqdii waxay taasi cadeynaysaa inaanan marna la ogoleyn in Xamar ay dib ugu soo noqoto nolol, balse ha dhiman hana noolaan ay ku jirto weligeed, waxaan leenahay diidnay kuwa hadafka siyaasadeed ka leh macluusha iyo baahida shacabka ee doonaya in Ummadda aysan weligeed istaagin, waxaan arkeynaa in dowladda KMG ay ku fashilantay sidii ay u maareyn laheyd u gargaaridda shacabka macluusha ka muuqata oo aad xilka u heysaan.

Shacabka waa inuu u soo banaanbaxaa xaqa ay u leeyihiin inay noolaadaan, muujiyaan waxa caalamka ku soo tabarucay in dekedda lagu xareysto iyadoo laga leeyahay hadaf siyaasadeed oo guracan, shacabka reer Muqdishow waa inaad u istaagtaan xaqiina diidaan kuwa korkiina ku cunaya gargaarka caalamka soo dhiibay, dowlad haddii shacabka ay dowlad u tahay waxay booqon lahaayeen xirooyinka dadka ku dhimanayaan iyo Isbitaalada oo ay ka jirto xaalad naxdin leh.

Guntii iyo gebagebadii waxaa wax laga naxo ah isla markaasna aan loo baahneyn in Isbitaalada Muqdisho ay buux-dhaafiyeen dadka u dhimanaya macluusha iyo shuban biyoodka ku dhaca caruurta, haddana aysan jirin cid ka tirsan dowladda KMG oo kaalmo geysa Isbitaalada Muqdisho, iyadoo ay xusid mudantahay in madaxda dowladda KMG ay sheegaan inay kaalmooyin kala duwan geeyaan xeryaha barakaca, Isbitaalada iyo goobaha kale ee ay ku jiraan dadka dhibanayaasha ah ee ku sugan magaalada Muqdisho, taas oo ah wax xaqiiqada ka fog marka aad u kuurgashid waxa ka jira xeryaha barakacayaasha iyo Isbitaalada magaalada Muqdisho. {Afeef aragtida qormadan waxa ay u gaartahay qoraha ku saxiixan oo keliya, Wargeyskana mas’uul kama ah}.

Waxaa Diyaariyey:- Dr. Cali A. Hiraabe

kala soo xiriir
webmaster@falaar.com